De zachte kamer
Tot slot van deze ontmoeting volgde nog een rondleiding voor een kleine groep over een van de Soteria-afdelingen. Pronkstuk daarvan was wel de zachte kamer, waarin cliënten zich (al dan niet onder begeleiding) konden terugtrekken. De inrichting bestond uit vloerbedekking die tot halverwege de muur doorliep en enkele kussens. Een deur gaf toegang tot de natte cel, waar onder begeleiding eventueel gerookt kon worden. Schoeisel was niet toegestaan. De cliënt kon er ook in zijn eigen bed overnachten (Het Fliedner Krankenhaus kent verder alleen twee- en drie-persoonskamers)
De indicatie om van de zachte kamer gebruik te maken bestaat uit de volgende elementen: - wens van de cliënt - toenemende spanning en/of acute crisis zonder gevaar voor zelfverwonding - de psychische zelfbeleving van de cliënt. Uit ervaring bleek dat er niet star met deze elementen kon worden omgegaan. Vaak was het zich op tijd terugtrekken van de cliënt al voldoende om een escalatie voor te zijn. Toch werd door de cliënten deze zachte kamer wel als een vriendelijke isoleercel beschouwd. Er moest bovendien voor gewaakt worden dat de zachte kamer niet tot een sociale isolatie leidt. Ook was het soms een strijd met het management om de zachte kamer niet als extra plaats te gaan gebruiken. Leegstand kost immers geld!
Toekomst Een volgend experiment in het Fliedner Krankenhaus is de openstelling van de afdelingskeuken voor cliënten. Dit stuit op nogal wat hygiënische vooroordelen, ook van deze zijde van de inspectie. Toch is het belangrijk de mogelijkheden van de cliënten niet te onderschatten. En er ook rekening mee te houden dat elke afdeling haar eigen cultuur kent: wat op de ene plek niet mogelijk is, kan elders wel. Een en ander moet wel hanteerbaar blijven voor de medewerkers.
Hun angsten moeten daarbij serieus genomen worden. Bij experimenten moet ook steeds een tijd worden afgesproken, waarna evaluatie plaatsvindt. Voor de komende ontmoetingen van het Soteria-treffen Rheinland is afgesproken dat agressie en de-escalatie een vast agenda punt gaan vormen. Daarbij werd het opvallend genoemd dat een thema als brandbestrijding verplichte scholing vormde, en omgaan met agressie niet. Het laatste komt toch veel meer voor! De volgende bijeenkomst vindt plaats in maart 2009 in Aken.
Conclusie
Het was voor ons een fraaie ontmoeting van Soteria-elementen in de praktijk van een reguliere instelling. Opvallend was dat de vernieuwing vanuit de directie en het middenkader werd aangezet. Medewerkers moesten geschoold worden om met hun angsten en onzekerheden te leren omgaan. Opvallend was daarbij ook hoeveel energie er in de omvorming van een organisatie gaat zitten, als er met Soteria-elementen gewerkt wordt. Zelfs de aanschaf van een cliënten-koelkast werd een ingewikkelde aangelegenheid.
Mario Domen, 29 november 2008
